Παρασκευή, 19 Ιουνίου 2015

Φιλολόγων Εγκώμιον

     

   Ζηλεύω τους φιλολόγους, όχι γενικά και αόριστα γιατί είναι ο «κορμός» του εκπαιδευτικού επαγγέλματος αλλά γιατί το όλο πεδίο της διδασκαλίας των είναι αξιοζήλευτο και θαυμαστό, γιατί έχουν περισσότερες παιδαγωγικές ευκαιρίες μέσα στη σχολική αίθουσα από κάθε άλλη ειδικότητα εκπαιδευτικών.
      Αν ήξερα στα μαθητικά μου χρόνια ότι θα γινόμουνα εκπαιδευτικός, θα επέλεγα σπουδές στη Φιλοσοφική Σχολή και όχι στη Φυσικομαθηματική Σχολή (Βιολογικό τμήμα)˙ έτσι κι αλλιώς σε κλασικό Γυμνάσιο πήγαινα και στα θεωρητικά μαθήματα ήμουνα καλύτερα «εξοπλισμένος». Αλλά εκείνους τους καιρούς ήταν οι «θετικές επιστήμες» πολύ δελεαστικές στα σχέδια και στις φιλοδοξίες του μαθητόκοσμου και ταυτόχρονα ήταν πολλαπλές οι προκλήσεις των πτυχίων αυτών των επιστημών. Ποτέ στη ζωή δεν μπορείς να προσχηματίσεις την επαγγελματική σου πορεία και αυτό δεν είναι καθόλου αρνητικό, αφού η ομορφιά του μέλλοντος κρύβεται εν πολλοίς στην απροσδιοριστία του, στις αβεβαιότητές του και στην ελευθερία του.
      Ας έλθουμε όμως στο βασικό ζήτημα του άρθρου μας, για να εξηγήσω το γιατί ζηλεύω τους φιλολόγους. Η διδασκαλία τους περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος γνωστικών αντικειμένων και έτσι έχουν «βαριά» μορφωτική / εκπαιδευτική αποσκευή και πολλαπλές επιλογές για την άσκηση του έργου τους. Μπορούν να διδάξουν Γλώσσα (τι πιο διαχρονικό και ουσιώδες…), Ιστορία (τι πιο ανθεκτικό και πολιτικό…), Λογοτεχνία (τι πιο γλυκύ και ωραίο…), Φιλοσοφία (τι πιο στοχαστικό και δημιουργικό…), Ψυχολογία (τι πιο προκλητικό και ανεξερεύνητο…).
      Αλλά δεν είναι μόνο το εύρος των επιστημών και μαθημάτων που τους προσδίδει τη μοναδική αίγλη. Πρόκειται για τη διδασκαλία των «κλασικής παιδείας», δηλαδή του «ιερού δισκοπότηρου» της θεσμικής εκπαίδευσης όπου γης και όπου χρόνου. Μπορεί η εν λόγω παιδεία να μην ανανεώνεται στον ίδιο ρυθμό και στην ίδια έκταση από την έρευνα της επιστήμης, όπως γίνεται στις θετικές επιστήμες και πιο πολύ στη Βιολογία στην εποχή που ζούμε, αλλά αυτό το συγκριτικό μειονέκτημα αντιρροπείται πλήρως από το γεγονός ότι η κλασική παιδεία είναι ουσιαστικά το ισχυρό πεδίο σύνδεσης όλων των γενεών μιας χώρας.
      Η παιδαγωγική λειτουργία στους φιλολόγους βρίσκει πάντα το πιο γόνιμο έδαφος για να αγγίξεις και να διαπλάσεις την ψυχή και το πνεύμα των μαθητών και των μαθητριών. Όταν διδάσκεις τα μεγάλα σύμβολα της ανθρώπινης σκέψης, τον Προμηθέα, την Αντιγόνη, τον Οιδίποδα…, όταν συναντάς κορυφές του ανθρώπινου πνεύματος, τον Όμηρο, το Σωκράτη, τον Αριστοτέλη, τον Σοφοκλή … ή κορυφές του ελληνικού πολιτισμού, τον Παπαδιαμάντη, τον Καζαντζάκη, τον Ρίτσο, τον Καβάφη…, ή κορυφές του Δυτικού κυρίως πολιτισμού και του πολιτισμού των πολιτισμών, τον Καντ, τον Βιργίλιο, τον Θερβάντες, τον Σαίξπηρ…, όταν θέτεις προ διαλογικής συζήτησης τις εμβληματικές μορφές των μεγάλων ηρώων, του Οδυσσέα, του Αχιλλέα και του Έκτορα, του Μ. Αλεξάνδρου…, δεν ψηλαφίζεις την «καρδιά» του προβληματισμού και την ψυχή του στοχασμού όλων των Ελλήνων, δεν ψυχανεμίζεσαι με το πνευματικό παιχνίδι των απανταχού καλλιεργημένων κατοίκων αυτού του πλανήτη; Εδώ δεν χρειάζεται να κάνεις προεκτάσεις για τις κοινωνικές ή τις ηθικές όψεις της επιστήμης, γιατί είσαι μέσα στον πιο στενό πυρήνα της ανθρώπινης αγωνίας.
      Υπάρχει και άλλη εικόνα μαγείας στο διδακτικό έργο των φιλολόγων, η διδασκαλία της γλώσσας. Τίθεται δηλαδή εδώ το ίδιο παιχνίδι της σκέψης και ο πυρήνας της αυτογνωσίας και της ετερογνωσίας και όχι ένα επιμέρους πεδίο του ορίζοντα των επιστημών. Και μόνο η διδασκαλία της μακράς πορείας της ενιαίας ελληνικής γλώσσας από τις πρώτες επιγραφικές της εμφανίσεις μέχρι τις σημερινές ντοπιολαλιές κάθε περιοχής της χώρας μας, με τους μετασχηματισμούς της και με τις μεταπλάσεις της αλλά και με τη σταθερότητά της δεν είναι η παρακολούθηση του τόσο δημιουργικού ταξιδιού του ίδιου του λαού μας και η πιο αυθεντική απεικόνιση του εαυτού μας;
      Οι φιλόλογοι αγγίζουν τα μεγάλα ζητήματα του ανθρώπου, αγγίζουν την ουσία των ονείρων των μαθητών και των μαθητριών. Ας πάρουμε μόνο τα ζητήματα της «ζωής» και της «ανθρώπινης φύσης». Η Βιολογία και οι άλλες παραπλήσιες αυτής επιστήμες μελετούν τα εν λόγω ζητήματα με όλο και πιο νέα εργαλεία, κατακτούν όλο και πιο νέα ευρήματα. Αλλά η μελέτη της αρχαίας τραγωδίας με τους προβληματισμούς της μέσα από τις εμβληματικές μορφές της – της Αντιγόνης, του Οιδίποδα, του Προμηθέα – είναι πολύ πιο καίρια στην περιγραφή και στην ανάλυση αυτών των ζητημάτων. Όσο και πιο νέα επιστημονικά ευρήματα και να μας φέρνει κάθε ημέρα η μελέτη του DNA, δεν πρόκειται να αγγίξει την ουσία της ανθρώπινης φύσης, όπως την αγγίζει η αρχαία τραγωδία!

Του Νίκου Τσούλια

https://anthologio.wordpress.com

Δευτέρα, 8 Ιουνίου 2015

Η παιδαγωγική του θεάτρου

 "Τα απλά παραμύθια ενός σπιτιού" είναι η καινούργια και ευφάνταστη έκπληξη που μάς επεφύλαξε η Αλεξάνδρα Μυλωνά. Με έναν ευρηματικό συγκερασμό της Δημιουργικής Γραφής, του Θεάτρου και της αγάπης της για τα παιδιά η συγγραφέας και δασκάλα θεάτρου έγραψε τρία απλά "θεατρικά" παραμύθια που με ένα μαγικό τρόπο μέσα από τις σελίδες τους ξεπηδούν αντικείμενα του σπιτιού και συνομιλούν με τον μικρό ήρωα. Μ'αυτόν τον τρόπο αισθητοποιείται ο παραμυθένιος κόσμος της καθημερινότητας και με ένα ιδιαίτερο παιδαγωγικό ενδιαφέρον παρουσιάζονται θέματα που απασχολούν διαχρονικά τον άνθρωπο, όπως είναι η διελκυστίνδα ανάμεσα στην παράδοση και την τεχνολογία, το δίκαιο του ισχυροτέρου, η απόρριψη αλλά και η ανεκτικότητα του διαφορετικού. Φυσικά, καθώς εξελίσσονται τα δρώμενα, προτείνονται λύσεις που καλλιεργούν τις έννοιες της αρμονικής συνύπαρξης και του συνεργατικού πνεύματος.

  Το βιβλίο, ελπίζω το πρώτο μιας μακράς σειράς ομόθεμων, απευθύνεται κυρίως σε παιδιά και εκπαιδευτικούς της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, ωστόσο, εξάπτει τη φαντασία και προσελκύει το ενδιαφέρον όλων των ανθρώπων που επιθυμούν να παραμείνουν παιδιά και απαιτούν το δικαίωμα στο όνειρο και στην ανεμελιά της παιδικής ηλικίας.

Ελένη Παπαδοπούλου, φιλόλογος-εκπαιδευτικός




ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΟΙΤΗΣΗΣ Α΄, Β΄, Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 2015-2016

Σάββατο, 6 Ιουνίου 2015