Πέμπτη, 22 Σεπτεμβρίου 2016

ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΣΥΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ



 ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΣΥΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ

Μια σειρά από προτάσεις αποτελούν κείμενο, μόνο εφόσον υπάρχει σύνδεση μέσα στις προτάσεις και ανάμεσα σ’ αυτές, όταν δηλαδή η ερμηνεία / κατανόηση ενός στοιχείου της πρότασης εξαρτάται από την ερμηνεία κάποιου άλλου, στο οποίο αναγκαστικά καταφεύγει κανείς για μια αποτελεσματική ανάγνωση του κειμένου. Τη σύνδεση αυτή μπορούμε να την πετύχουμε:

α) με τη χρήση συνδετικών ή διαρθρωτικών λέξεων και εκφράσεων που διασφαλίζουν τη συνοχή του κειμένου. Οι λέξεις-αρμοί( μεταφορά από την οικοδομική τέχνη), όπως τις αποκαλούμε, συνδέουν τις νοηματικές σχέσεις των προτάσεων ή περιόδων του κειμένου
  • Ø  αίτιο – αποτέλεσμα: επειδή, διότι, γιατί, έτσι, γι’ αυτό το λόγο,...
  • Ø  αντίθεση – εναντίωση: αλλά, όμως, ωστόσο, από την άλλη πλευρά, αντίθετα, αν και, εντούτοις, άλλωστε, παρ’ όλα αυτά,...
  • Ø  επεξήγηση: δηλαδή με άλλα λόγια, με όσα είπα προηγουμένως εννοούσα, θα σας το παρουσιάσω με άλλο τρόπο, για να γίνω σαφέστερος,...
  • Ø  απαρίθμηση – πρόσθεση επιχειρημάτων: πρώτο...δεύτερο... τέλος, καταρχάς, εκτός απ’ αυτό, επιπλέον, παράλληλα, επιπρόσθετα, επίσης, ας σημειωθεί / προστεθεί ακόμη ότι – δεν πρέπει να λησμονούμε ακόμη ότι...
  • Ø  έμφαση: είναι αξιοσημείωτο ότι, αξίζει να σημειωθεί ιδιαίτερα, πρέπει να τονιστεί ότι, θα ήθελα να επιστήσω την προσοχή σας, πράγματι, ειδικά, ξεχωριστά, πιο πέρα, περισσότερο,...
  • Ø  συμπέρασμα, ανακεφαλαίωση: συγκεφαλαιώνοντας, επιλογικά, συμπερασματικά, επομένως, συνεπώς, λοιπόν,...
  • Ø  παράδειγμα: π. χ., λ. χ., για παράδειγμα,...
  • Ø  χρονική σχέση: ύστερα, έπειτα, προηγουμένως, εντωμεταξύ, αργότερα, πάντοτε, αμέσως, συγχρόνως,...
  • Ø  διάρθρωση του κειμένου: το άρθρο / κείμενό μου χωρίζεται σε τρία μέρη: στο πρώτο...


Στην παρακάτω παράγραφο η σύνδεση των περιόδων διασφαλίζεται κυρίως με διαρθρωτικές λέξεις:

Συνήθως προϋποθέτουμε ότι ένας διανοούμενος πρέπει να είναι ένας άνθρωπος μορφωμένος. Όμως κάθε μορφωμένος δεν είναι και διανοούμενος. Από τον διανοούμενο δεν περιμένει κανείς απλώς να έχει πλούσιες γνώσεις, να είναι καλλιεργημένος ή να κατέχει μια ειδικότητα. Γιατί ο διανοούμενος είναι, όπως δηλώνει και η λέξη, ένας άνθρωπος, που διανοείται και αυτό σημαίνει, ότι είναι ένας άνθρωπος, που δε δέχεται τα πράγματα, όπως του προσφέρονται, αλλά τα περνά μέσ’ από τη δοκιμασία της δικής του διάνοιας – είναι με άλλα λόγια ένα πνεύμα κριτικό όχι μόνο σε ό,τι αφορά τους άλλους αλλά και σ’ ό,τι αφορά τον εαυτό του.
(Κώστα Μιχαηλίδη, Οικείωση και Αλλοτρίωση, Πανελλήνιες 2001 Γ΄ Λυκείου)

β) με  επανάληψη μιας λέξης / φράσης από την προηγούμενη παράγραφο ή περίοδο
γ) με μία ερώτηση
δ) η αντικατάσταση μιας λέξης με την επαναληπτική αντωνυμία αυτός,-ή,-ό

Στο παρακάτω απόσπασμα παραγράφου η σύνδεση της πρώτης και δεύτερης περιόδου επιτυγχάνεται με την παράλειψη της λέξης «διανοούμενος» που ήδη αναφέρθηκε, ενώ της δεύτερης με την τρίτη με την επανάληψη της λέξης «χαθεί».
Η θέση του διανοούμενου μοιάζει κατά πολύ μ’ εκείνη του Σωκράτη. Ξεχωρίζοντας από τους πολλούς δεν είναι ένας επαϊων, δεν είναι ο ειδικός μιας τέχνης, αλλά αυτός, που ανοίγεται προς το όλον κινδυνεύοντας όμως να χαθεί μέσα στην αοριστία. Για να μη χαθεί μέσα στην αοριστία – την ανεύθυνη θεωρητικολογία – ο διανοούμενος σήμερα χρειάζεται πάνω απ’ όλα μιαν υπεύθυνη περισυλλογή.
(Κώστα Μιχαηλίδη, Οικείωση και Αλλοτρίωση, Πανελλήνιες 2001 Γ΄ Λυκείου)

Με τους ίδιους τρόπους, δηλαδή συνοχή και συνεκτικότητα, συνδέονται μεταξύ τους και οι παράγραφοι.
Π. χ.
Σήμερα, όλο και περισσότερες γυναίκες έχουν τη δυνατότητα να εργαστούν εκτός του σπιτιού, όμως βρίσκονται επιφορτισμένες με αρκετές δουλειές μέσα στο σπίτι και έξω απ’ αυτό. Αυτό συμβαίνει, επειδή η νοοτροπία των ανδρών δεν αλλάζει τόσο γρήγορα όσο γρήγορα μεταβάλλονται οι οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες. Οι άνδρες εξακολουθούν να θεωρούν τις οικιακές εργασίες αποκλειστικά γυναικείες, ακόμη κι αν οι γυναίκες τους εργάζονται τις ίδιες ώρες με αυτούς. Έτσι παρατηρείται αυτό το παράδοξο φαινόμενο οι σημερινές γυναίκες να είναι απελευθερωμένες και ταυτόχρονα θύματα εκμετάλλευσης.
Αυτός ο γυναικείος φόρτος εργασιών δεν οφείλεται μόνο στην ανδρική νοοτροπία αλλά και στην ίδια τη γυναικεία φύση, τη μητρότητα....
¯
Η σύνδεση της πρώτης με την δεύτερη παράγραφο γίνεται με συνεκτικότητα, με νοηματική συγγένεια: μια έννοια – κλειδί της πρώτης παραγράφου (ανδρική νοοτροπία) επαναλαμβάνεται στην αρχή της δεύτερης. Επίσης, η φράση «επιφορτισμένες με αρκετές δουλειές» δηλώνεται με συνώνυμο όρο στην αρχή της δεύτερης παραγράφου: «φόρτος εργασιών».

Οι δυο παράγραφοι θα μπορούσαν να συνδεθούν και με τον εξής τρόπο: η περίοδος – κατακλείδα της πρώτης παραγράφου να τοποθετηθεί στην αρχή της επόμενης (συνεκτικότητα).
¯
Σήμερα, όλο και περισσότερες γυναίκες έχουν τη δυνατότητα να εργαστούν εκτός του σπιτιού, όμως βρίσκονται επιφορτισμένες με αρκετές δουλειές μέσα στο σπίτι και έξω απ’ αυτό. Αυτό συμβαίνει, επειδή η νοοτροπία των ανδρών δεν αλλάζει τόσο γρήγορα όσο γρήγορα μεταβάλλονται οι οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες. Οι άνδρες εξακολουθούν να θεωρούν τις οικιακές εργασίες αποκλειστικά γυναικείες, ακόμη κι αν οι γυναίκες τους εργάζονται τις ίδιες ώρες με αυτούς. Έτσι παρατηρείται αυτό το παράδοξο φαινόμενο οι σημερινές γυναίκες να είναι απελευθερωμένες και ταυτόχρονα θύματα εκμετάλλευσης.
Αυτή είναι η νοοτροπία που χαρακτηρίζει σήμερα την πλειονότητα των ανδρών. Βέβαια, δεν ευθύνεται μόνο αυτή για το γυναικείο φόρτο εργασιών αλλά και η ίδια η γυναικεία φύση, η μητρότητα....

Άλλος τρόπος σύνδεσης των δυο παραγράφων με διαρθρωτική λέξη:
¯
Σήμερα, όλο και περισσότερες γυναίκες έχουν τη δυνατότητα να εργαστούν εκτός του σπιτιού, όμως βρίσκονται επιφορτισμένες με αρκετές δουλειές μέσα στο σπίτι και έξω απ’ αυτό. Αυτό συμβαίνει, επειδή η νοοτροπία των ανδρών δεν αλλάζει τόσο γρήγορα όσο γρήγορα μεταβάλλονται οι οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες. Οι άνδρες εξακολουθούν να θεωρούν τις οικιακές εργασίες αποκλειστικά γυναικείες, ακόμη κι αν οι γυναίκες τους εργάζονται τις ίδιες ώρες με αυτούς. Έτσι παρατηρείται αυτό το παράδοξο φαινόμενο οι σημερινές γυναίκες να είναι απελευθερωμένες και ταυτόχρονα θύματα εκμετάλλευσης.
Επιπλέον, στο γυναικείο φόρτο εργασιών συντελεί και η ίδια η γυναικεία φύση, η μητρότητα....

Πέμπτη, 15 Σεπτεμβρίου 2016

Σενάριο στη Νεοελληνική Λογοτεχνία Α΄ Λυκείου με Τ.Π.Ε.

  Το διδακτικό σενάριο που ακολουθεί αποτελεί μια πρόταση  για τη διδασκαλία της ενότητας "Τα φύλα στη Λογοτεχνία". Εφαρμόστηκε στην Α΄Λυκείου και είναι μετάπλαση ενός παλαιότερου σεναρίου, που έχει αναρτηθεί στο ιστολόγιο( βλ. ετικέτα "Τα φύλα στη Λογοτεχνία"), προσαρμοσμένο στις νέες τεχνολογίες. Απαραίτητες προϋποθέσεις για την εφαρμογή του είναι η διάθεση του σχολικού εργαστηρίου  στους φιλολόγους, η σωστή λειτουργία των υπολογιστών και η απρόσκοπτη σύνδεση στο διαδίκτυο, προϋποθέσεις που σήμερα δεν είναι αυτονόητες...






Τρίτη, 6 Σεπτεμβρίου 2016

Εκπαίδευση και Διαδίκτυο:η νομική πτυχή μιας ευαίσθητης σχέσης



  Εκπαίδευση και Διαδίκτυο, μια σχέση αναπόδραστης αναγκαιότητας, που, ωστόσο, ταλαντεύεται ανάμεσα στη χρησιμότητα και την επικινδυνότητα. Η γνώση, σε κάθε περίπτωση, μάς βοηθάει να ακολουθούμε ένα σταθερό κι αποτελεσματικό δρόμο για την κατάκτησή της, αρκεί να γνωρίζουμε σωστά τα μεθοδολογικά εργαλεία και το νομικό πλαίσιο που τη διέπει. Σκοπός της ανάρτησής μας είναι η εργασία αυτή να αποτελέσει οδηγό πλεύσης και εγχειρίδιο νομιμότητας για κάθε εκπαιδευτικό.

     Η παρακάτω μεταπτυχιακή εργασία, που εκπονήθηκε από την κ. Παναγιώτα Μαλλιαρού, μαθηματικό-πληροφορικό, Msc στην Εφαρμοσμένη Πληροφορική, υποδιευθύντρια στο 1ο Γυμνάσιο Συκεών, πραγματεύεται ζητήματα που σχετίζονται με την προάσπιση των προσωπικών δεδομένων των ανηλίκων και προκύπτουν καθημερινά κατά την ηλεκτρονική επεξεργασία τους, στον χώρο της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στη χώρα μας. Ερευνά και εστιάζει, στη διαχείριση των πληροφοριών που αφορούν τους μαθητές και τις μαθήτριες, μέσω των πληροφοριακών συστημάτων που χρησιμοποιούνται στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, δίνοντας έμφαση στις νομικές πτυχές που θωρακίζουν αυτή την επεξεργασία. Κύριος στόχος της είναι η εμβάθυνση και η αποσαφήνιση όλων των απαραίτητων εννοιών και νομοθετικών ρυθμίσεων, που πλαισιώνουν το Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο, το σύστημα ηλεκτρονικής διαχείρισης Myschool, το πρόγραμμα ΕΥ.Ζ.Η.Ν, την ευρωπαϊκή συνεργασία σχολείων eTwinning, τη διαδικασία των Πανελλαδικών Εξετάσεων, τη χρήση Τεχνολογιών Web 2.0 στην απόκτηση γνώσης και την ιδιαίτερη επεξεργασία ευαίσθητων πληροφοριών, οι οποίες αναφέρονται σε ειδικές κατηγορίες μαθητών.



Κυριακή, 4 Σεπτεμβρίου 2016

Μαθηματικά και Ιστορία : Ένα διαθεματικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

  Με την έναρξη της σχολικής χρονιάς ξεκινάει και ο σχεδιασμός των εκπαιδευτικών προγραμμάτων και των επιμορφωτικών περιηγήσεων και περιπάτων. Έχοντας ολοκληρώσει τέτοιες δράσεις στο περασμένο σχολικό έτος, θα ήθελα να καταθέσω την προσωπική μου άποψη και να σάς προτείνω ένα διαθεματικό εκπαιδευτικό μουσειακό πρόγραμμα που υλοποιείται στο Βυζαντινό Μουσείο Θεσσαλονίκης. Το πρόγραμμα στοχεύει στην κατανόηση της έννοιας του χρόνου, τόσο από τη μαθηματική του διάσταση όσο και από την ιστορική. Απευθύνεται, κυρίως, σε μαθητές Γυμνασίου και των δύο τάξεων του Λυκείου και οι ιστορικές περίοδοι που καλύπτονται είναι η Ύστερη Αρχαιότητα και η Βυζαντινή εποχή. Η σύζευξη μαθηματικών και ιστοριογνωσίας καθώς και η διαδικασία της έρευνας στις αίθουσες του μουσείου, στην οποία εμπλέκονται οι μαθητές, συνιστούν ευχάριστους τρόπους κατάκτησης της γνώσης. Μάλιστα, η συνεργασία και οι στρατηγικές που αναπτύσσουν οι μαθητές καθιστούν ακόμη πιο ελκυστική την παρακολούθηση των υποδείξεων των φύλλων εργασίας και πιο διασκεδαστική την περιήγησή τους στο μουσείο!

  Στην εκπόνηση του παραπάνω εκπαιδευτικού προγράμματος καταλυτικό ρόλο είχε η συνάδελφος κ. Μαρία Βάρφη, μαθηματικός και Δρ Μετερεωλογίας, και συνδημιουργός της φιλοσοφίας και της πρακτικής του προγράμματος του Βυζαντινού Μουσείου Θεσσαλονίκης. Περισσότερες λεπτομέρειες για το πρόγραμμα μπορείτε να αντλήσετε από τις οδηγίες προς τους εκπαιδευτικούς που ακολουθούν:



Πέμπτη, 1 Σεπτεμβρίου 2016

Ψηφιακή εκπαίδευση


ΚΕΙΜΕΝΟ

Το μέλλον αγγίζει την εκπαίδευση – δεν βλέπουμε…

  Ο μοχλός για την ανάπτυξη της καινοτομίας, για τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου της ανθρωπότητας, για το κλείσιμο της ψαλίδας σε μεγάλες ανισότητες είναι η Παιδεία. Το οικονομικό θαύμα των τίγρεων της Ασίας και η δραστική μείωση των ανισοτήτων σε εκείνες τις κοινωνίες δεν θα είχαν επιτευχθεί αν δεν είχε προηγηθεί μια μεγάλη επανάσταση στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, στη 10ετία του 1970. Όπως δεν θα είχε εκτοξευτεί η φινλανδική οικονομία, αν δεν είχε προηγηθεί η βαθιά μεταρρύθμιση στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας.[…]


  Τα επόμενα χρόνια, η ψηφιακή τεχνολογία που αναπτύχθηκε τις δύο τελευταίες 10ετίες θεωρείται βέβαιο ότι θα επιφέρει δραματικές ανατροπές στον τρόπο που παρέχεται η εκπαίδευση. Τα καλά νέα είναι ότι συγκριτικά με άλλους τομείς (όπως media, λιανεμπόριο, τράπεζες, μεταποίηση κλπ.) η εκπαίδευση έχει μείνει τρομακτικά πίσω όσον αφορά τη χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας –γράφουν οι Erik Brynjolfsson- Andrew McFee («The Second Machine Age», 2014). Κι είναι καλά αυτά τα νέα, διότι δείχνουν ότι εύκολα μπορεί να υπάρξουν μεγάλα οφέλη για την εκπαίδευση, αρκεί να φτάσει στο τεχνολογικό επίπεδο που ήδη έχουν φτάσει οι άλλοι τομείς.

  Μέσα στην επόμενη 10ετία, η καινοτομία στην εκπαίδευση μπορεί να φέρει την τεράστια διαφορά. Κεντρικό σημείο αναφοράς, η ιδέα των μαζικών online ανοικτών μαθημάτων, που επιτρέπει στους μετέχοντες να έχουν δικό τους ρυθμό, ελαστικό ωράριο ανάλογα με τις ανάγκες τους και να δίνουν κανονικές εξετάσεις αξιολόγησης της επίδοσής τους. Πλέον γνωστό υπόδειγμα, η Khan Academy, που ξεκίνησε ως δωρεάν online βοήθεια για παιδιά του δημοτικού και έφτασε να προσφέρει επιμόρφωση πανεπιστημιακού επιπέδου σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους από όλο τον κόσμο, μαζί -για παράδειγμα- με τους φοιτητές του Stanford (2011).

  Αλλά δύο είναι από τις πιο πρακτικές συνέπειες της ψηφιακής επανάστασης στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, γύρω από τις οποίες ήδη εξελίσσονται προσπάθειες και πολιτικές. Πρώτο, ότι ο κάθε μαθητής μπορεί να απολαμβάνει τις βέλτιστες παραδόσεις, από τους καλύτερους δασκάλους, με το καλύτερο και δοκιμασμένο εποπτικό υλικό. Ολες οι παραδόσεις μπορούν να μεταδίδονται διαδικτυακά ή να είναι φορτωμένες ως προγράμματα στον σκληρό δίσκο ενός φορητού υπολογιστή. Οπως μπορείς να παρακολουθήσεις και να απολαύσεις μια μοναδική ερμηνεία ενός έργου κλασικής ή ροκ μουσικής, έτσι μπορείς να παρακολουθήσεις την πιο διεξοδική και κατανοητή παρουσίαση ενός μαθηματικού θεωρήματος ή την πιο εμπνευσμένη εισαγωγή στην Αναγέννηση - να οργανωθούν συστήματα παραδόσεων με πολλά   ISO. Δεύτερο, το προηγούμενο επιτρέπει την ανατροπή της γνωστής έως σήμερα διδακτικής διαδικασίας: Ο μαθητής θα παρακολουθεί την παράδοση από τον φορητό υπολογιστή στο σπίτι του, ενώ θα κάνει όλη την εργασία για την αφομοίωση και εμπέδωση της ύλης, τις ασκήσεις, στην αίθουσα του σχολείου […]

  Αυτό που συζητείται στον άλλο κόσμο, είτε για να αναστρέψουν την καθοδική πορεία πρωτοβάθμιας-δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (στις ΗΠΑ...) είτε για να βελτιώσουν ένα ήδη αποδοτικό σύστημα (Σκανδιναβία...), είναι η αναδιοργάνωση της εκπαίδευσης (α) στη βάση της ψηφιακής τεχνολογίας και (β) αναβάθμισης δασκάλου και διδασκαλίας, με νέες συμφωνίες που θα προσελκύουν επαρκώς καταρτισμένους δασκάλους, για περισσότερες ώρες διδασκαλίας καθημερινά, περισσότερες ημέρες διδασκαλίας και μεγαλύτερο διδακτικό έτος, και διαδικασίες αξιολόγησης χωρίς δικαιολογίες (no excuses philosophy) για τους δασκάλους αλλά και τους μαθητές.[…].
Κ. Καλλίτσης
Διασκευασμένο άρθρο από την ηλεκτρονική έκδοση της Καθημερινής

ΘΕΜΑΤΑ

 Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το παραπάνω κείμενο σε 100-120 λέξεις

Β1. Να εντοπίσετε δύο τρόπους και δύο μέσα πειθούς στο κείμενο

Β2. Με ποιους τρόπους αναπτύσσεται η τέταρτη παράγραφος του κειμένου;

Β3. Να δώσετε ένα συνώνυμο για καθεμιά από τις λέξεις: ανάπτυξη, ανατροπές, ελαστικό, φορτωμένες, αφομοίωση

Β4. Να βρείτε τα δομικά στοιχεία της πρώτης παραγράφου

Γ.  Σε ένα μαθητικό συνέδριο για την εκπαίδευση στον 21ο αιώνα, συμμετέχεις ως εκπρόσωπος του μαθητικού συμβουλίου του σχολείου σου και παρουσιάζεις με τη μορφή της γραπτής εισήγησης τα καίρια προβλήματα της εκπαίδευσης σήμερα, και ιδιαιτέρως της ψηφιακής εκπαίδευσης, και προτείνεις στρατηγικές για την υπέρβασή τους. (500-600 λέξεις)

Τρίτη, 12 Ιουλίου 2016

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ, ο κλασσικός φιλόλογος (1929-2016)



Με το άκουσμα του θανάτου του μεγάλου κλασσικού φιλολόγου και δασκάλου μου στα πρώτα χρόνια των σπουδών μου, θυμήθηκα μια από τις πολλές ρήσεις του: "Προτιμώ τα ποιήματα από τους ποιητές.". Ας είναι ευτυχισμένος στα Ηλύσια Πεδία, συντροφιά με τον Συκουτρή και τον Κακριδή, μια χορεία Φιλολόγων!

Ο Δημήτρης Ν. Μαρωνίτης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη (1929). Γυμνασιακές σπουδές στο Πειραματικό Σχολείο του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Προπτυχιακές σπουδές στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτελείου. Μεταπτυχιακές σπουδές σε πανεπιστήμια της πρώην Δυτικής Γερμανίας με υποτροφία της Humboldt-Stiftung. Διδάκτωρ και εντεταλμένος υφηγητής στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης έως το 1967. Απολύεται, συλλαμβάνεται και βασανίζεται από τη στρατιωτική χούντα. Επανέρχεται και παραμένει καθηγητής της ίδιας Σχολής από το 1975 έως το 1996. Επισκέπτης καθηγητής σε πανεπιστήμια της Γερμανίας, Αυστρίας και Κύπρου και των ΗΠΑ. Από το 1994 έως το 2001 πρόεδρος και γενικός διευθυντής του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας, που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη. Εφεξής συντονιστής του προγράμματος "Αρχαιογνωσία και Αρχαιογλωσσία στη Μέση Εκπαίδευση", που εκπονείται στο πλαίσιο του Κέντρου Εκπαιδευτικής Έρευνας. Έγραψε βιβλία, μονογραφίες, και άρθρα για τον Όμηρο, τον Ησίοδο, τον Σοφοκλή, τον Ηρόδοτο, τον Αλκαίο, τη Σαπφώ, που, ενμέρει ή εν όλω, και μετέφρασε. Προέχει η συντελεσμένη μετάφραση της "Οδύσσειας". Συγχρόνως μελέτησε και δημοσίευσε δοκίμια για μείζονες νεοέλληνες ποιητές και πεζογράφους, επιμένοντας σε εκπροσώπους της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς.

πηγή: biblionet


Δημήτρης Μαρωνίτης

Από την ιδεοληψία στην ιστορία

Της Αννας Γριμανη

H ελληνικότητα είναι αίσθημα ή συνείδηση;

Η λέξη «ελληνικότητα» είναι, κατά τη γνώμη μου, γλωσσικά δύσκαμπτη, σημασιολογικά ασαφής και ιδεολογικά επιβαρυμένη. Αντ' αυτής προτιμώ τον όρο «ρωμιοσύνη», τόσο για το ιστορικό του απόθεμα όσο και για το συνειδησιακό του βάθος. Τον καθιέρωσαν εξάλλου στα νεοελληνικά μας γράμματα δύο μείζονες ποιητές: ο Γιώργος Σεφέρης και ο Γιάννης Ρίτσος. Ο Σεφέρης μιλώντας για το ψηφιδωτό και τον καημό της ρωμιοσύνης· ο Ρίτσος ομολογώντας: τη ρωμιοσύνη μην την κλαις.

Tι πιο μικρό ελληνικό αγάπησα;

Το μονόχωρο, νοικιασμένο σπίτι στη Δήλου 4 (συνοικισμός Ευαγγελιστρίας, Θεσσαλονίκη), όπου πέρασα δύσκολα παιδικά χρόνια (γερμανική κατοχή, κατοχική πείνα), διαβάζοντας τα πρώτα βιβλία, καθισμένος σ' ένα παλιό μπαούλο, ακουμπώντας στον υγρό τοίχο του ενός δωματίου.

Η υπέροχη εκδοχή του Ελληνα.

Δεν συμμερίζομαι την ιδεολογία περί ελληνικής υπεροχής, ούτε διαχρονικά (με αναφορές στην ελληνική αρχαιότητα) ούτε συγχρονικά (έναντι των βαλκανικών γειτόνων και των Ευρωπαίων εταίρων). Ενδιαφέρει, κατά τη γνώμη μου, περισσότερο το πραγματικό «έχειν» μας (που φαίνεται να διατηρεί ακόμη έναν ανθεκτικό πυρήνα) από το φανταστικό «υπερέχειν» μας (που καιρός είναι να το προσγειώσουμε, αφαιρώντας του την παραπλανητική πρόθεση «υπέρ»).

Aυτό που με χαλάει.

Αλλοτε και αλλού η υπεροψία και η μέθη των ισχυρών, άλλοτε και αλλού η παθητική μιζέρια των αδυνάτων. Στη μια περίπτωση έχουμε προκλητικό περίσσευμα, στην άλλη θλιβερό έλλειμμα. Το ζητούμενο είναι αν προβλέπεται και επιχειρείται κάποια εξισορρόπηση περισσεύματος και ελλείμματος με γνώμονα την αρχή της έμπρακτης κοινωνικής δικαιοσύνης. Οπου λανθάνουν κάποια γενναία παραδείγματα, τα οποία όμως τείνουν να ξεχαστούν.

Προσόν ή μειονέκτημα να είσαι Ελληνας σήμερα;

Ούτε το ένα ούτε το άλλο. Γιατί το ένα εκτρέφει συχνά το ρατσισμό, το άλλο τον εύκολο συμβιβασμό. Στην πραγματικότητα, εξάλλου, πρόκειται για πλαστό μεν, εκμεταλλεύσιμο δε, δίλημμα. Ετσι, το προσόν σερβίρεται συνήθως ως παρηγοριά για τις ελλείψεις μας· το μειονέκτημα ως εύκολος έλεγχος της κακοδαιμονίας μας.

Παράγει πολιτισμό ο Ελληνας της νέας εποχής ή παραμένει προσκολλημένος σε μια ρητορική ελληνικότητα;

Αυτοφυής, αυτόνομος και αυτόφωτος πολιτισμός δεν υπάρχει - ευτυχώς. Ενδέχεται όμως (και αυτό συμβαίνει συχνά στον τόπο μας) ο πολιτισμός μιας χώρας, επειδή είναι προβληματικός στο παρόν, να επικαλείται το ίνδαλμα ενός υψηλού πολιτισμικού παρελθόντος Ετσι όμως υπονομεύεται και νοθεύεται η νεοελληνική μας αυτογνωσία, που τη μια φουσκώνει από έπαρση, την άλλη ξεφουσκώνει από μιζέρια και οκνηρία.

Με ποια ταυτότητα οι Ελληνες περιέρχονται τον σύγχρονο κόσμο;

Προφανώς με αυτήν που πράγματι έχει και όχι με αυτήν που φαντάζεται πως έχει. Εξάλλου, η ταυτότητα είναι συντελεστής ανθρωπολογικός και ιστορικός, όχι θεολογικός και μεταφυσικός. Στην πραγματικότητα, η όποια εθνική ταυτότητα είναι μείγμα του δικού και του ξένου. Το οποίο στις ευτυχέστερες περιπτώσεις καταλήγει σε χημική ένωση. Δεν θα 'λεγα ότι η νεοελληνική μας ταυτότητα διαθέτει αυτό το προσόν: το δικό και το ξένο σε εμάς συνήθως διακρίνονται έντονα, όταν δεν συγκρούονται με εμπάθεια· σπανίως συμφιλιώνονται και σμίγουν.

Το ελληνικό μου «γιατί» και ένα «πρέπει» που πέταξα.

Η αναγνώριση του «γιατί» είναι δύσκολη υπόθεση σε κάθε περίπτωση: προϋποθέτει όρεξη έρευνας και διάθεση αιτιακής (που σημαίνει επιστημονικής) γνώσης. Το «πρέπει», όταν μάλιστα αποσυνδέεται από το «γιατί» και το «προς τι», ανήκει περισσότερο στη σφαίρα της ηθικής και της ηθικολογίας και τελικώς ευνοεί την αυταρχική και διατακτική συμπεριφορά, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό μας βίο.

Ο Ελληνας ποιητής μου.

Προτιμώ τα ποιήματα από τους ποιητές.

Δεδομένου μάλιστα ότι καλά ποιήματα δεν γράφουν μόνο οι καλοί ή οι διάσημοι ποιητές. Τούτο σημαίνει ότι με ενδιαφέρει περισσότερο η Ιλιάδα, που μεταφράζω τον τελευταίο καιρό, από τον Ομηρο, για να μείνω σε ένα μόνο θεμελιακό παράδειγμα. Το οποίο, πλην των άλλων, είναι έπος με ανοιχτό ορίζοντα και μετέωρο τέλος· προκαλώντας από μόνο του τη μετάφρασή του, προκειμένου να επιβιώσει, γεφυρώνοντας το παρελθόν με τον παρόν.

Η Οδός των Ελλήνων στον παγκόσμιο χάρτη - ορίστε την.

Προτιμώ να κινούμαι «Στην οδόν των Φιλελλήνων», που τη χάραξε εύστοχα και οριστικά στο ομότιτλο ποίημά του ο Ανδρέας Εμπειρίκος. Πρόκειται για αποκαλυπτικό δρόμο, που προχωρεί ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι, στον ύμνο της ζωής και στην κατάφαση του θανάτου. Προπαντός δεν υποχωρεί, από δειλία και φόβο, περπατώντας με αξιοπρέπεια πάνω στον παγκόσμιο χάρτη.









Παρασκευή, 3 Ιουνίου 2016

Το ποίημα της Ροδάνθης

 Η Ροδάνθη Λάκκα, μαθήτρια του 1ου ΓΕΛ. Σταυρούπολης, πολιτογραφήθηκε στην "πόλη" της ποιητικής Τέχνης εδώ κι αρκετό καιρό, γράφοντας ποιήματα ιδιαίτερης τεχνοτροπίας κι έμπνευσης. Ένα από τα πολλά ποιήματά της είναι κι αυτό που πρόσφατα πήρε το πρώτο βραβείο στον 8ο μαθητικό διαγωνισμό ποίησης και διηγήματος που διοργάνωσε ο Μορφωτικός Όμιλος Πετρούπολης  υπό την αιγίδα της Unesco.




Φοβάμαι…

Φοβάμαι τους ανθρώπους που είναι μόνοι
Και το βλέμμα τους είναι άδειο, κενό
Γιατί η ψυχή τους ουρλιάζει για βοήθεια
Και τα ουρλιαχτά αυτά γκρεμίζονται σε τείχη θεόρατα.

Φοβάμαι τους ανθρώπους που υπομένουν τα πάντα
Γιατί αφήνουν τους άλλους να τους πατάνε
Μα έρχεται μια μέρα που αγανακτούν και ο ίσκιος σου τους τρέμει.

Φοβάμαι τους ανθρώπους που είναι «φυσιολογικοί»
Γιατί έχουν «απόψεις» και σε κρίνουν δίχως να ξέρουν
Μ’ αρέσουν οι παράξενοι άνθρωποι
Γιατί φωτίζουν τον ουρανό που σκοτείνιασαν εκείνοι.

Φοβάμαι τους μικροπρεπείς ανθρώπους
Γιατί καταστρέφουν τα όνειρά σου
Επειδή δεν είχαν τη δύναμη να πραγματοποιήσουν τα δικά τους
Και φοβήθηκαν να μην βρεθείς ένα βήμα εμπρός τους.

Φοβάμαι, φοβάμαι πολλούς ανθρώπους!
Γιατί τα φαντάσματα που έβλεπα στον ύπνο μου
Ήταν αυτοί και ζούσαν δίπλα μου.

Ροδάνθη Λάκκα



https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?